ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଧାରା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ: ଯେତେବେଳେ ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ ଆଶାନୁରୂପ ହୁଏନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ଚର୍ଚ୍ଚା “ଜନମତ” ବଦଳରେ “ପ୍ରକ୍ରିୟାର ବିଫଳତା” ଆଡ଼କୁ ମୋଡ଼ି ଦିଆଯାଏ। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ ପରେ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ‘ସ୍ପେଶାଲ ଇଣ୍ଟେନସିଭ୍ ରିଭିଜନ’ (SIR) ବା ଭୋଟର ତାଲିକା ସଂଶୋଧନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆମେ ତଥ୍ୟକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା, ତେବେ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ଏହି ଅଭିଯୋଗଗୁଡ଼ିକ ବାସ୍ତବତା ଅପେକ୍ଷା ରାଜନୈତିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପ୍ରଣୋଦିତ।
ଏହା ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା, କୌଣସି ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ନୁହେଁ
ପ୍ରଥମେ ବୁଝିବାକୁ ହେବ ଯେ SIR କୌଣସି ନୂଆ କିମ୍ବା କେବଳ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ନଥିଲା। ଏହା ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଏକ ନିୟମିତ ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଯାହା ସାରା ଦେଶରେ କରାଯାଇଥିଲା। ଭାରତ ପରି ଏକ ବଡ଼ ଦେଶରେ, ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହୁଅନ୍ତି କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ ବାଦ୍ ଦେବା ଏକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ। ତଥ୍ୟ କହୁଛି ଯେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଗୁଜରାଟ ପରି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ ତୁଳନାରେ ସମାନ କିମ୍ବା ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ନାମ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ତେଣୁ ଏହାକୁ କେବଳ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରାଜ୍ୟ ବିରୋଧରେ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର କହିବା ଭୁଲ।
ଜନମତ ଓ ଭୋଟ୍ ହାରର ଗଣିତ
ବିରୋଧୀଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଯେ ଅଳ୍ପ ଭୋଟ୍ ପ୍ରତିଶତ ବ୍ୟବଧାନରେ ଏତେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ କିପରି ସମ୍ଭବ? କିନ୍ତୁ ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଅଳ୍ପ ପ୍ରତିଶତର ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ବିଜୟ କିମ୍ବା ପରାଜୟର କାରଣ ସାଜିଥାଏ। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ବିଜେପିର ସଫଳତା କେବଳ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ସୀମିତ ନଥିଲା, ବରଂ ଏହା ସାରା ରାଜ୍ୟରେ ଦେଖାଦେଇଥିବା ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଥିଲା। ଶାସନ ବିରୋଧୀ ଲହର ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ ହିଁ ଏହି ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ।
ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ତଦାରଖ
ଏହି ସମଗ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟାର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ହେଉଛି ଯେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏବଂ କଲିକତା ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ତଦାରଖରେ ହୋଇଥିଲା। ଯଦି ଭୋଟର ତାଲିକାରେ କୌଣସି ବ୍ୟାପକ ଅନିୟମିତତା ହୋଇଥାନ୍ତା, ତେବେ ଅଦାଲତ ଏଥିରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିଥାନ୍ତେ। ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ସୂଚାଉଛି ଯେ ସବୁକିଛି ସାମ୍ବିଧାନିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ହୋଇଛି।
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଜନମତକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରମ୍ପରା। ବିରୋଧୀ ଦଳ ଭାବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇବା ସ୍ୱାଭାବିକ, କିନ୍ତୁ ସେହି ପ୍ରଶ୍ନ ତଥ୍ୟ ଆଧାରିତ ହେବା ଦରକାର। ୨୦୨୬ର ବଙ୍ଗଳା ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ ହେଉଛି ସେଠାକାର ଲୋକଙ୍କର ସ୍ପଷ୍ଟ ନିଷ୍ପତ୍ତି। ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଯଥା ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପ୍ରତି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ହ୍ରାସ ପାଇବ। ପରାଜୟର ଦୋଷ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ନଲଦି ଭୋଟରଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଗଣତନ୍ତ୍ର।
